TRƯỜNG THCS HÀ NAM 1 TỔ CHỨC CHUYÊN ĐỀ:
“MỘT SỐ BIỆN PHÁP TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP –
VẬN DỤNG NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TỰ CHỦ VÀ TỰ HỌC CHO HỌC SINH”
Thực hiện định hướng đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, trong đó chú trọng phát triển phẩm chất, năng lực người học theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, chiều ngày 29/10/2026, vào lúc 14 giờ 00 phút, Trường THCS Hà Nam 1 tổ chức chuyên đề “Một số biện pháp tổ chức hoạt động luyện tập – vận dụng nhằm phát triển năng lực tự chủ và tự học cho học sinh” do cô giáo Đào Thị Thắm xây dựng và thực hiện, với tiết dạy minh họa môn Khoa học tự nhiên 6, Bài 19: Cấu tạo và chức năng các thành phần của tế bào (Tiết 2).
Chuyên đề được tổ chức nhằm trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm và tìm ra những giải pháp thiết thực trong việc tổ chức các hoạt động luyện tập, vận dụng theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh. Đây cũng là dịp để giáo viên nghiên cứu, vận dụng linh hoạt các phương pháp, kĩ thuật dạy học hiện đại, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và từng bước hình thành ở học sinh năng lực tự chủ, tự học – một trong những năng lực cốt lõi mà Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 hướng tới.
Trong tiết dạy minh họa, cô giáo Đào Thị Thắm đã thể hiện sự đầu tư công phu trong thiết kế bài học, lựa chọn nội dung và tổ chức các hoạt động học tập phù hợp với đặc trưng môn học cũng như đối tượng học sinh. Các hoạt động được xây dựng theo hướng lấy học sinh làm trung tâm, tạo cơ hội để các em được trải nghiệm, khám phá, hợp tác, trình bày ý kiến và tự đánh giá kết quả học tập của bản thân.
Ngay từ hoạt động mở đầu, không khí lớp học đã trở nên sôi nổi thông qua hệ thống câu hỏi khởi động kết hợp hình ảnh và phần mềm hỗ trợ lựa chọn học sinh. Cách tổ chức này không chỉ tạo tâm thế hào hứng, khơi gợi hứng thú học tập mà còn giúp học sinh chủ động huy động những kiến thức đã có để kết nối với nội dung bài học mới.
Điểm nhấn của tiết học là hoạt động luyện tập được tổ chức đa dạng, sáng tạo, gắn kiến thức lí thuyết với trải nghiệm thực tiễn. Thay vì chỉ củng cố kiến thức bằng những câu hỏi và bài tập thông thường, giáo viên đã giao nhiệm vụ cho các nhóm học sinh thiết kế mô hình tế bào 3D từ vật liệu tái chế. Thông qua quá trình tìm hiểu, lựa chọn vật liệu, xây dựng ý tưởng và hoàn thiện sản phẩm, học sinh có cơ hội vận dụng kiến thức về cấu tạo tế bào để tạo ra những mô hình trực quan, sinh động. Đặc biệt, các em còn tự tin thuyết trình, giới thiệu sản phẩm bằng những thuật ngữ khoa học tiếng Anh như Cell membrane, Cytoplasm, Cell Nucleus... Qua đó, không chỉ kiến thức khoa học được củng cố mà khả năng hợp tác, giao tiếp, giải quyết vấn đề và sáng tạo của học sinh cũng được phát huy.
Một điểm mới đáng chú ý là giáo viên đã xây dựng bảng tiêu chí đánh giá (Rubric) với các nội dung cụ thể về tính chính xác khoa học, hình thức và kĩ thuật sản phẩm, khả năng thuyết trình. Học sinh được tham gia tự đánh giá và đánh giá chéo giữa các nhóm. Điều này giúp các em nhận diện rõ ưu điểm, hạn chế trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, biết điều chỉnh cách học và có trách nhiệm hơn với kết quả học tập của mình.
Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ số thông qua trò chơi trắc nghiệm tương tác trên nền tảng Padlet Arcade đã mang đến một hình thức ôn tập nhẹ nhàng, hấp dẫn và hiệu quả. Hệ thống câu hỏi được thiết kế có tính phân hóa, tập trung vào những kiến thức trọng tâm của bài học, tạo điều kiện để học sinh chủ động lựa chọn đáp án, kiểm tra mức độ hiểu bài và củng cố kiến thức một cách linh hoạt. Việc kết hợp giữa sản phẩm học tập trực quan và công cụ công nghệ số đã góp phần tạo nên môi trường học tập tích cực, khuyến khích mọi học sinh tham gia.
Không dừng lại ở việc ghi nhớ và tái hiện kiến thức, hoạt động vận dụng đã đưa học sinh đến với một tình huống gần gũi trong đời sống: Vì sao khi bảo quản trong ngăn đá tủ lạnh, thịt vẫn giữ được cấu trúc tương đối bình thường sau khi rã đông, trong khi rau củ lại trở nên mềm nhũn, dập nát? Từ những kiến thức đã học về cấu tạo tế bào động vật và tế bào thực vật, học sinh được khuyến khích suy nghĩ, phân tích, lí giải hiện tượng dưới góc độ khoa học. Đây chính là cơ hội để các em nhận ra mối liên hệ giữa kiến thức trong sách giáo khoa với những hiện tượng diễn ra hằng ngày, từ đó hình thành thói quen quan sát, đặt câu hỏi và vận dụng tri thức vào thực tiễn cuộc sống.
Thông qua các hoạt động được tổ chức xuyên suốt tiết học, vai trò của người giáo viên có sự chuyển biến rõ nét: từ người truyền thụ kiến thức sang người thiết kế, định hướng, tổ chức và hỗ trợ quá trình học tập. Học sinh trở thành chủ thể của hoạt động nhận thức, được trao cơ hội lựa chọn cách thực hiện nhiệm vụ, chủ động tìm kiếm kiến thức, hợp tác với bạn bè, tự đánh giá và điều chỉnh hoạt động học tập của bản thân. Đây chính là những biểu hiện thiết thực của năng lực tự chủ và tự học được hình thành, bồi dưỡng thông qua từng hoạt động cụ thể.
Chuyên đề “Một số biện pháp tổ chức hoạt động luyện tập – vận dụng nhằm phát triển năng lực tự chủ và tự học cho học sinh” không chỉ mang đến những giải pháp tổ chức dạy học có tính ứng dụng mà còn góp phần khẳng định ý nghĩa của việc đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực. Qua đó, mỗi giáo viên có thêm cơ hội nhìn nhận, điều chỉnh và hoàn thiện cách tổ chức hoạt động học tập, hướng tới việc tạo dựng những giờ học thực chất, hấp dẫn, nơi mỗi học sinh đều được tham gia, được thể hiện và được trưởng thành.
Với tinh thần đổi mới, sáng tạo và trách nhiệm nghề nghiệp, Trường THCS Hà Nam 1 tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động sinh hoạt chuyên môn, nghiên cứu bài học, chia sẻ kinh nghiệm giảng dạy, góp phần xây dựng đội ngũ nhà giáo vững vàng về chuyên môn, linh hoạt trong phương pháp và tâm huyết với sự nghiệp giáo dục. Mỗi chuyên đề là một cơ hội học hỏi, mỗi giờ dạy đổi mới là một bước tiến trong hành trình nâng cao chất lượng giáo dục, hướng tới mục tiêu phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực học sinh.
Một số hình ảnh của buổi chuyên đề
